Επιστροφή στην κανονικότητα; Τι σημαίνει για την παγκόσμια οικονομία η καταρχήν συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν

Σχεδόν τέσσερεις μήνες μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ με το Ιράν, ο Λευκός Οίκος και το ιρανικό καθεστώς κατέληξαν σε συμφωνία που φιλοδοξεί να οδηγήσει σε μια πιο μόνιμη αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εκτόξευσε τις διεθνείς τιμές πετρελαίου, καθώς οι συγκρούσεις οδήγησαν ουσιαστικά στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, περιορίζοντας την παγκόσμια προσφορά, αναφέρει σε ανάλυσή του το BBC.

Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η επιστροφή στην κανονικότητα για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ θα απαιτήσει χρόνο και ότι οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου ενδέχεται να συνεχίσουν να επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία για πολλούς ακόμη μήνες.

Πότε θα επαναλειτουργήσουν πλήρως τα Στενά του Ορμούζ;

«Αφήστε το πετρέλαιο να ρέει», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χαιρετίζοντας τη συμφωνία, η οποία, όπως ανέφερε, προβλέπει και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ για την εμπορική ναυτιλία. Σύμφωνα με όσα είπε μετά την άφιξή του στο Εβιάν της Γαλλίας για τη σύνοδο της ομάδας G7, τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν πλήρως έως την Παρασκευή.

Η ομάδα BBC Verify, εξετάζοντας δεδομένα παρακολούθησης πλοίων, διαπίστωσε ότι η κυκλοφορία παραμένει περιορισμένη παρά την ανακοίνωση της συμφωνίας.

Σύμφωνα με την πλατφόρμα παρακολούθησης πλοίων MarineTraffic, μόλις δύο πλοία με ενεργούς πομπούς εντοπισμού έχουν εξέλθει από τα Στενά από την Κυριακή: ένα φορτηγό πλοίο ξηρού φορτίου και ένα δεξαμενόπλοιο.

Η θαλάσσια δίοδος παραμένει ουσιαστικά κλειστή για το μεγαλύτερο μέρος της εμπορικής ναυτιλίας από τις 28 Φεβρουαρίου, με περιορισμένο αριθμό πλοίων φιλικών προς το Ιράν να έχουν τη δυνατότητα διέλευσης.

Περίπου 200 πλοία έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο, καθώς ο κίνδυνος ναρκών και επιθέσεων με drones έχει αυξήσει σημαντικά την επικινδυνότητα για τα πληρώματα και έχει καταστήσει αδύνατη την ασφαλή διέλευση.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics, Νιλ Σίρινγκ, σημείωσε ότι παραμένει ασαφές αν η συμφωνία αποτελεί μια εύθραυστη ανακωχή ή μια βιώσιμη και μακροχρόνια διευθέτηση.

Όπως τόνισε, είναι πιθανό να χρειαστεί αρκετός χρόνος προκειμένου οι ροές πετρελαίου μέσω των Στενών να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα.

«Ακόμη κι αν τα πλοία μπορούν πλέον να κινηθούν με ασφάλεια, πολλά δεξαμενόπλοια βρίσκονται σε λάθος θέσεις, οι εγκαταστάσεις παραγωγής και διύλισης πετρελαίου χρειάζονται χρόνο για να επανέλθουν σε πλήρη λειτουργία, ενώ παραμένουν ερωτήματα σχετικά με το κόστος και τη διαθεσιμότητα ασφαλιστικής κάλυψης για τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά», ανέφερε.

Ακόμη και κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας που προηγήθηκε της συμφωνίας, οι ναυτιλιακές εταιρείες παρέμεναν ιδιαίτερα επιφυλακτικές ως προς την αποστολή πλοίων στην περιοχή. Πρώτη τους προτεραιότητα τώρα είναι η ασφαλής απομάκρυνση των πλοίων που παραμένουν εγκλωβισμένα.

Τι σημαίνει αυτό για τις τιμές του πετρελαίου;

Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Η ουσιαστική διακοπή της κυκλοφορίας είχε ως αποτέλεσμα την άνοδο των τιμών του πετρελαίου, επηρεάζοντας άμεσα το κόστος της βενζίνης, του πετρελαίου κίνησης και των αεροπορικών καυσίμων.

Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, η τιμή του Brent, του διεθνούς σημείου αναφοράς για το πετρέλαιο, έφθασε κοντά στα 120 δολάρια το βαρέλι, ενώ πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών βρισκόταν λίγο κάτω από τα 70 δολάρια.

Μετά τις πληροφορίες για τη συμφωνία, η τιμή του Brent υποχώρησε στα 83,55 δολάρια ανά βαρέλι.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν μόλις υπογραφεί η συμφωνία την Παρασκευή (12/06). Ωστόσο, η ανώτερη στρατηγική αναλύτρια ενέργειας της Rabobank, Φλόρενς Σμιτ, εκτιμά ότι υπάρχει ισχυρή πιθανότητα έντονης μεταβλητότητας στις αγορές μέχρι την οριστική υπογραφή.

«Ορισμένα κρίσιμα ζητήματα δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί και από τις δύο πλευρές. Δεν γνωρίζουμε καν αν η συμφωνία θα υπογραφεί», δήλωσε στο BBC.

Όπως επισήμανε, μέχρι στιγμής έχει συμφωνηθεί άνοιγμα των Στενών για 60 ημέρες, χωρίς να είναι σαφές τι θα ακολουθήσει μετά. Παράλληλα, παραμένει ανοικτό το ενδεχόμενο το Ιράν να επιχειρήσει στο μέλλον την επαναφορά ενός συστήματος διοδίων για τη διέλευση πλοίων.

Η ίδια εκτίμησε ότι μια πλήρης ειρηνευτική συμφωνία ενδέχεται να απέχει ακόμη αρκετά.

Παρά τις αβεβαιότητες, η Σμιτ θεωρεί ότι η αγορά θα μπορούσε να επανέλθει σε συνθήκες κανονικότητας έως το τέλος του έτους, εφόσον επιτευχθεί μια συνολική και σταθερή κατάπαυση του πυρός. Σε αυτό το σενάριο, η διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά θα επέστρεφε στα προπολεμικά επίπεδα των 26 πλοίων ημερησίως.

Η ίδια εκτίμησε ότι, υπό την επίδραση του θετικού κλίματος στις αγορές, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε βραχυπρόθεσμα να υποχωρήσει ακόμη και κάτω από τα 80 δολάρια ανά βαρέλι. Ωστόσο, μέχρι το τέλος του έτους είναι πιθανό να σταθεροποιηθεί εκ νέου στα μέσα της ζώνης των 80 δολαρίων, καθώς οι αγορές θα αξιολογούν τις πραγματικές γεωπολιτικές εξελίξεις.

Οι συνέπειες στις τιμές των τροφίμων

Η αποκατάσταση της ομαλότητας στις προμήθειες λιπασμάτων θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη συγκράτηση των διεθνών τιμών τροφίμων.

Τα λιπάσματα, που συνδέονται άμεσα με την πετρελαϊκή και ενεργειακή παραγωγή, έχουν καταγράψει σημαντικές αυξήσεις τιμών, ασκώντας πίεση στους αγρότες σε όλο τον κόσμο.

Ο αναλυτής ενέργειας της Quilter Cheviot, Μαουρίτσιο Καρούλι, σημείωσε ότι η εκεχειρία αναμένεται να μειώσει τις άμεσες πιέσεις στην αγορά λιπασμάτων, αν και η επίδραση δεν θα είναι άμεση.

Όπως εξήγησε, περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων, καθώς και σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται για την παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων, διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, οι ζημιές που έχουν υποστεί ενεργειακές υποδομές θα χρειαστούν χρόνο για να αποκατασταθούν.

«Η καλλιεργητική περίοδος έχει ήδη ξεκινήσει σε πολλές περιοχές του κόσμου. Επομένως, η επανέναρξη των παραδόσεων αζωτούχων και φωσφορικών λιπασμάτων θα έρθει πολύ αργά για αρκετές καλλιέργειες, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την παγκόσμια αγροτική παραγωγή», ανέφερε.

Την ίδια ώρα, τα αεροπορικά καύσιμα, τα οποία επίσης παράγονται από το πετρέλαιο, έχουν ήδη αρχίσει να καταγράφουν μικρή αποκλιμάκωση των τιμών στη Βορειοδυτική Ευρώπη.

Η τιμή τους διαμορφώνεται πλέον στα 1.033 δολάρια ανά τόνο, έναντι περίπου 1.840 δολαρίων στο υψηλότερο σημείο της κρίσης.

Επιπτώσεις στα επιτόκια και την παγκόσμια οικονομία

Ο πόλεμος με το Ιράν επηρέασε οικονομίες σε ολόκληρο τον κόσμο, καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους οδήγησε σε αυξήσεις τιμών στα καύσιμα και αναζωπύρωσε τις πληθωριστικές πιέσεις.

Αυτό ανάγκασε τις κεντρικές τράπεζες να εξετάσουν πιο αυστηρή νομισματική πολιτική, προκειμένου να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, πριν από την έναρξη του πολέμου, οι αγορές θεωρούσαν σχεδόν βέβαιη τη μείωση των επιτοκίων από την Τράπεζα της Αγγλίας μέσα στο έτος. Ωστόσο, οι προβλέψεις αυτές αναθεωρήθηκαν γρήγορα καθώς οι τιμές της ενέργειας εκτινάχθηκαν, με πολλούς αναλυτές να θεωρούν πλέον πιθανή τη διατήρηση ή ακόμη και την αύξηση των επιτοκίων αργότερα μέσα στη χρονιά.

Ο διευθυντής επενδύσεων της AJ Bell, Ρας Μολντ, σημείωσε ότι μόλις πριν από μία εβδομάδα οι αγορές προεξοφλούσαν δύο αυξήσεις επιτοκίων έως τις αρχές του 2027.

«Πλέον οι εκτιμήσεις έχουν μεταβληθεί και συγκλίνουν σε μία μόνο αύξηση επιτοκίων έως τον Δεκέμβριο, ενώ στη συνέχεια δεν αποκλείεται να μην υπάρξει καμία μεταβολή τουλάχιστον κατά το πρώτο εξάμηνο του 2027», ανέφερε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων ώστε να προχωρήσουν σε περισσότερες προσλήψεις, να ενθαρρύνει τους καταναλωτές να αυξήσουν τις δαπάνες τους και να δώσει νέα ώθηση στην αγορά ακινήτων, η οποία τους τελευταίους μήνες έχει παρουσιάσει σημαντική επιβράδυνση.

Διαβάστε ακόμη

«Δεν υπήρχε καμία ένδειξη»: Τι κατέθεσε ο στρατιωτικός ψυχολόγος για τον 50χρονο γυναικοκτόνο στη Δράμα

Τουρισμός για Όλους 2026-27: Περισσότεροι οι δικαιούχοι - Τα ευέλικτα κριτήρια

Σε ποιες περιοχές της Ελλάδας θα μπορούσαν να δημιουργηθούν πυρηνικοί σταθμοί - Το μεγάλο ρίσκο

Το botox μας κάνει πιο ευτυχισμένους; Τι λένε οι επιστήμονες