Τουρκία: Με «όπλο» τα δώρα του Τραμπ – Το παζάρι για τα F-35, οι S-400 και η ανησυχία της Αθήνας

Νέα κινητικότητα στις σχέσεις Ουάσιγκτον - Άγκυρας, με τον Αμερικανό πρόεδρο να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο κινήσεων που θα ικανοποιήσουν την τουρκική πλευρά

🕛 χρόνος ανάγνωσης: 7 λεπτά ┋ 🗣️ Ανοικτό για σχολιασμό

Προσθέστε το ΕΘΝΟΣ στη Google

Σε νέα και κρίσιμη φάση μπαίνουν οι σχέσεις ΗΠΑ - Τουρκίας, με τον Ντόναλντ Τραμπ να εμφανίζεται ιδιαίτερα θερμός απέναντι στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο κινήσεων που μπορούν να ερμηνευθούν ως «δώρα» προς την Άγκυρα.

Στο επίκεντρο βρίσκεται για ακόμη μία φορά το ζήτημα των F-35, το οποίο αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα πιο δύσκολα σημεία στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα μετά την αγορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, όμως η νέα κινητικότητα στην Ουάσιγκτον δείχνει ότι το θέμα επιστρέφει στο τραπέζι.

Την ίδια ώρα, πληροφορίες για πιθανή πώληση αμερικανικών κινητήρων F-110 στην Τουρκία ενισχύουν την αίσθηση ότι η κυβέρνηση Τραμπ αναζητά τρόπους επαναπροσέγγισης με την Άγκυρα στον αμυντικό τομέα.

Τα μηνύματα Τραμπ προς την Άγκυρα

Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να στέλνει μηνύματα καλής θέλησης προς τον Ταγίπ Ερντογάν, με φόντο τη νέα αμερικανοτουρκική κινητικότητα και τη σχεδιαζόμενη επίσκεψή του στην Τουρκία μέσα στο 2026.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αναφερθεί με θετικά λόγια στον Τούρκο ομόλογό του, ενώ άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να υπάρξει ένα πακέτο κινήσεων που θα ικανοποιήσει την τουρκική πλευρά.

Οι δηλώσεις αυτές έχουν ήδη προκαλέσει συζητήσεις στην Άγκυρα, καθώς εκλαμβάνονται ως πιθανό άνοιγμα για την επανεκκίνηση της αμυντικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι δηλώσεις Τραμπ θα μείνουν στο επίπεδο της πολιτικής ρητορικής ή αν θα μεταφραστούν σε συγκεκριμένες αποφάσεις για εξοπλιστικά προγράμματα.

Ο γρίφος των F-35

Το πιο κρίσιμο ζήτημα παραμένει το πρόγραμμα των F-35.

Η Τουρκία είχε αποκλειστεί από το πρόγραμμα μετά την αγορά των ρωσικών S-400, καθώς η Ουάσιγκτον θεωρούσε ότι η ταυτόχρονη παρουσία των ρωσικών συστημάτων και των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των τεχνολογικών χαρακτηριστικών του F-35.

Η Άγκυρα, από την πλευρά της, θεωρεί ότι η αποβολή της από το πρόγραμμα ήταν άδικη και επιδιώκει εδώ και χρόνια να επαναφέρει το ζήτημα στη διαπραγμάτευση.

Ο Τραμπ φαίνεται να αφήνει ανοιχτό ένα παράθυρο, όμως το εμπόδιο των S-400 παραμένει. Χωρίς κάποια λύση ή συμβιβασμό στο συγκεκριμένο θέμα, η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει δύσκολη.

Οι κινητήρες F-110 και η νέα αμυντική κινητικότητα

Πέρα από τα F-35, στο προσκήνιο βρίσκεται και η πιθανή πώληση αμερικανικών κινητήρων F-110 στην Τουρκία.

Το θέμα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται με την ενίσχυση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και με τα σχέδια της Άγκυρας για ανάπτυξη και αναβάθμιση αεροπορικών δυνατοτήτων.

Η Τουρκία επενδύει συστηματικά στην εγχώρια αμυντική της βιομηχανία και επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από ξένους προμηθευτές. Ωστόσο, κρίσιμα εξαρτήματα, τεχνολογία και κινητήρες εξακολουθούν να συνδέονται με δυτικές και κυρίως αμερικανικές πηγές.

Αν η Ουάσιγκτον προχωρήσει σε τέτοιες πωλήσεις, η Άγκυρα θα μπορέσει να εμφανίσει την εξέλιξη ως σημαντικό διπλωματικό και στρατηγικό κέρδος.

Το Κογκρέσο βάζει φρένο

Παρά το θερμότερο κλίμα από την πλευρά Τραμπ, το Κογκρέσο παραμένει βασικός παράγοντας στην εξίσωση.

Αμερικανοί βουλευτές και γερουσιαστές έχουν εκφράσει επανειλημμένα επιφυλάξεις για την πώληση προηγμένων οπλικών συστημάτων στην Τουρκία, επικαλούμενοι τόσο την υπόθεση των S-400 όσο και τη συμπεριφορά της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το Κογκρέσο έχει δείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να μπλοκάρει ή να καθυστερήσει εξοπλιστικές συμφωνίες που θεωρεί προβληματικές. Γι’ αυτό και η τελική στάση του θα είναι καθοριστική.

Ο Τραμπ μπορεί να θέλει να ανοίξει τον δρόμο για συμφωνίες με την Τουρκία, όμως δεν μπορεί να αγνοήσει πλήρως τις θεσμικές αντιστάσεις στην Ουάσιγκτον.

Η Αθήνα παρακολουθεί στενά

Στην Αθήνα οι εξελίξεις παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή.

Κάθε μεταβολή στην αμερικανοτουρκική αμυντική σχέση επηρεάζει άμεσα τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο. Η πιθανότητα ενίσχυσης της Τουρκίας με προηγμένα οπλικά συστήματα ή τεχνολογίες προκαλεί εύλογο προβληματισμό στην ελληνική πλευρά.

Η Ελλάδα έχει ήδη μπει σε τροχιά ενίσχυσης των δικών της αμυντικών δυνατοτήτων, ενώ η απόκτηση F-35 από την Αθήνα αλλάζει σταδιακά την ισορροπία αεροπορικής ισχύος στην περιοχή.

Αν η Τουρκία αποκτήσει ξανά πρόσβαση σε κρίσιμες αμερικανικές τεχνολογίες, η Αθήνα θα πρέπει να επανεκτιμήσει το περιβάλλον ασφαλείας και να προσαρμόσει αναλόγως τη διπλωματική και αμυντική της στρατηγική.

Η Τουρκία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη συγκυρία

Ο Ερντογάν επιχειρεί να αξιοποιήσει τη συγκυρία και την προσωπική του σχέση με τον Τραμπ.

Η Τουρκία γνωρίζει ότι σε μια περίοδο διεθνών ανακατατάξεων, με μέτωπα στη Μέση Ανατολή, στην Ουκρανία και στη Μαύρη Θάλασσα, η γεωπολιτική της αξία για τη Δύση παραμένει υψηλή.

Η Άγκυρα προβάλλει τον ρόλο της ως χώρα-κλειδί στο ΝΑΤΟ, ως περιφερειακή δύναμη και ως συνομιλητής με πολλαπλά κέντρα ισχύος, από τη Ρωσία μέχρι τη Μέση Ανατολή.

Αυτή η θέση της επιτρέπει να παζαρεύει. Και στο παζάρι με την Ουάσιγκτον, τα F-35, οι κινητήρες και οι αμυντικές συνεργασίες γίνονται εργαλεία πολιτικής πίεσης.

Το ταξίδι Τραμπ στην Τουρκία

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προαναγγείλει επίσκεψη στην Τουρκία μέσα στο 2026, κάτι που ενισχύει την αίσθηση ότι Ουάσιγκτον και Άγκυρα επιχειρούν να αναθερμάνουν τις σχέσεις τους.

Ένα τέτοιο ταξίδι θα έχει έντονο συμβολισμό. Θα επιτρέψει στον Ερντογάν να εμφανιστεί ως προνομιακός συνομιλητής του Αμερικανού προέδρου και στον Τραμπ να δείξει ότι μπορεί να κάνει συμφωνίες με κρίσιμους συμμάχους του ΝΑΤΟ.

Το ερώτημα είναι αν μέχρι τότε θα έχει διαμορφωθεί συγκεκριμένο πακέτο συμφωνιών ή αν οι δύο πλευρές θα αρκεστούν σε πολιτικές δηλώσεις και γενικές δεσμεύσεις.

Το παιχνίδι των ισορροπιών

Η υπόθεση των «δώρων» Τραμπ στον Ερντογάν δεν αφορά μόνο την Τουρκία. Αφορά την ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφαλείας στην περιοχή.

Οι ΗΠΑ θέλουν να κρατήσουν την Τουρκία κοντά στη Δύση και στο ΝΑΤΟ. Η Τουρκία θέλει να αποσπάσει ανταλλάγματα, χωρίς να εγκαταλείψει πλήρως την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική της. Η Ελλάδα θέλει να διασφαλίσει ότι καμία αμερικανική κίνηση δεν θα ανατρέψει εις βάρος της τις ισορροπίες ασφαλείας.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα F-35 δεν είναι απλώς ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα. Είναι σύμβολο εμπιστοσύνης, συμμαχικής σχέσης και γεωπολιτικής κατεύθυνσης.

Το ίδιο ισχύει και για τους κινητήρες, τις βιομηχανικές συνεργασίες και τις αμυντικές συμφωνίες.

Το συμπέρασμα

Η Τουρκία επιχειρεί να μπει ξανά στο κέντρο της αμερικανικής στρατηγικής, χρησιμοποιώντας ως «όπλο» τη σχέση Ερντογάν - Τραμπ και τα γεωπολιτικά της χαρτιά.

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, φαίνεται διατεθειμένος να ανοίξει παράθυρα συνεργασίας, όμως τα θεσμικά εμπόδια, το Κογκρέσο και κυρίως οι S-400 εξακολουθούν να βαραίνουν την εξίσωση.

Για την Αθήνα, το μήνυμα είναι σαφές: οι εξελίξεις στις σχέσεις ΗΠΑ - Τουρκίας δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως απλή διπλωματική κινητικότητα. Αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την ασφάλεια, την ισορροπία δυνάμεων και τον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το παζάρι μόλις ξεκίνησε. Και τα «δώρα» Τραμπ προς τον Ερντογάν μπορεί να αποδειχθούν ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της νέας περιόδου στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.