Πύρινος κλοιός στην Ευρώπη: Καταρρέουν οι υποδομές λόγω καύσωνα - «Φωτιά» στις τιμές του ρεύματος

Σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού βρίσκεται η Ευρώπη λόγω ενός πρωτοφανούς κύματος ζέστης, με τον υδράργυρο να αγγίζει τους 44,3°C. Η ακραία θερμοκρασία έχει προκαλέσει τον θάνατο τουλάχιστον 40 ανθρώπων, ενώ θέτει σε σοβαρή δοκιμασία τα συστήματα υγείας και τις ενεργειακές υποδομές από το Ηνωμένο Βασίλειο μέχρι την Ιταλία και την Ισπανία.

Το κύμα καύσωνα προέρχεται από τη Σαχάρα και προκαλεί κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης για ψύξη, γεγονός που οδήγησε τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας στη Γαλλία στα υψηλότερα επίπεδα από την ενεργειακή κρίση του 2022. Η άνοδος αυτή συμπίπτει χρονικά με περιορισμούς στην εγχώρια παραγωγή πυρηνικής ενέργειας, αλλά και με χαμηλές επιδόσεις από τα αιολικά πάρκα.

Ιστορικό θερμικό ρεκόρ και μέτρα στη Γαλλία

Η Meteo-France ανακοίνωσε ότι η σημερινή ημέρα αποτελεί την πιο θερμή στην ιστορία της χώρας από το 1947, οπότε και ξεκίνησε η επίσημη καταγραφή των στοιχείων. Ο εθνικός θερμικός δείκτης (ο μέσος όρος θερμοκρασιών ημέρας και νύχτας σε 30 επιλεγμένους σταθμούς) έφτασε τους 29,8°C, καταρρίπτοντας τα προηγούμενα ρεκόρ του 2019 και του 2003 (29,4°C).

Απόλυτα ρεκόρ σημειώθηκαν σε αρκετές πόλεις στα δυτικά, με τον υδράργυρο να δείχνει 44,3°C στο Πισός, 43,3°C στο Καζό, 42,2°C στο Νιορτ, 42,1°C στο Μπορντό και 41,3°C στη Ρεν. Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν για συνέχιση των συνθηκών αυτών έως το Σαββατοκύριακο, εκτιμώντας ότι η ένταση του φαινομένου θα ξεπεράσει εκείνη του φονικού καύσωνα του Αυγούστου του 2003.

Λόγω των ακραίων συνθηκών, κορυφαία τουριστικά αξιοθέατα τροποποιούν τη λειτουργία τους:

Ο Πύργος του Άιφελ έκλεισε εκτάκτως στις 16:00 τοπική ώρα, οκτώ ώρες νωρίτερα από το προγραμματισμένο, με πιθανότητα να ακολουθηθεί η ίδια διαδικασία και την επόμενη ημέρα.

Το Μουσείο του Λούβρου θα κλείνει δύο ώρες νωρίτερα μέχρι το Σάββατο, με τη διοίκηση να επισημαίνει ότι το ιστορικό κτίριο είναι ευάλωτο στην κλιματική αλλαγή και επηρεάζεται από τη συσσώρευση θερμότητας και τη μεγάλη προσέλευση επισκεπτών.

Παράλληλα, ο Γάλλος πρωθυπουργός έκανε γνωστό ότι 40 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από πνιγμό τις τελευταίες ημέρες σε μη ελεγχόμενες παραλίες, στην προσπάθειά τους να βρουν δροσιά.

Η κατάσταση στην υπόλοιπη Ευρώπη

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η μετεωρολογική υπηρεσία Met Office εξέδωσε τη δεύτερη κόκκινη προειδοποίηση στην ιστορία της για θερμοκρασίες που αναμένεται να φτάσουν τους 40°C. Αρκετά σχολεία έκλεισαν νωρίτερα, ενώ υπάρχουν συστάσεις για περιορισμό των μετακινήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Το Λονδίνο δεν απλώς καλεί. Βράζει».

Στην Ιταλία, 15 πόλεις, ανάμεσα στις οποίες η Ρώμη και το Μιλάνο, τέθηκαν σε κόκκινο συναγερμό. Η εκτεταμένη χρήση κλιματιστικών προκάλεσε μπλακ άουτ στο Μιλάνο και το Τορίνο, ενώ στην Πάρμα καταγράφηκαν πάνω από 1.000 προσελεύσεις στα επείγοντα λόγω της ζέστης.

Στη Γερμανία, οι αρχές συνέδεσαν τις υψηλές θερμοκρασίες με την κατακόρυφη αύξηση των ατυχημάτων σε κολυμβητικούς χώρους, όπου πέντε άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.

Στην Ισπανία, σχεδόν ολόκληρη η επικράτεια βρίσκεται υπό προειδοποίηση, με περιοχές της Κόρδοβα, του Μπιλμπάο και της Κανταβρίας να είναι στο ανώτατο επίπεδο κινδύνου. Πάνω από 100 σταθμοί κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 40°C, ενώ στην επαρχία της Αλμερία ο υδράργυρος παρέμεινε πάνω από τους 30°C κατά τη διάρκεια της νύχτας για τρία συνεχή εικοσιτετράωρα. Η τοπική εφημερίδα La Voz de Almeria σχολίασε τις συνέπειες αναφέροντας: «Η Αλμερία δεν κοιμάται: μια κολασμένη νύχτα με θερμοκρασίες άνω των 30 °C και μέγιστες που ξεπέρασαν τους 40 °C».

Το μετεωρολογικό φαινόμενο «Εμποδισμός Τύπου Ωμέγα»

Η παρατεταμένη καταιγίδα ζέστης οφείλεται σε έναν ατμοσφαιρικό σχηματισμό που ονομάζεται «Εμποδισμός Τύπου Ωμέγα» (Omega Block), ο οποίος πήρε το όνομά του από το σχήμα του ελληνικού γράμματος Ω. Στο φαινόμενο αυτό, ένα σύστημα υψηλής πίεσης (αντικυκλώνας) παγιδεύεται ανάμεσα σε δύο συστήματα χαμηλής πίεσης, μπλοκάροντας τη φυσιολογική ροή του αεροχειμάρρου που μετακινεί τον καιρό από τα δυτικά προς τα ανατολικά.

Ο στάσιμος θερμός αέρας εγκλωβίζεται πάνω από μια περιοχή για διάστημα από 3 έως 10 ημέρες, ή και για εβδομάδες. Η απουσία νεφών επιτρέπει τη συνεχή άνοδο της θερμοκρασίας, προκαλώντας τις ακραίες συνθήκες στη Γαλλία και την Ισπανία. Αντίθετα, στις πλευρές των χαμηλών βαρομετρικών ο καιρός παραμένει ψυχρός και βροχερός, γεγονός που εξηγεί γιατί η βόρεια και δυτική Βρετανία βιώνει χαμηλές θερμοκρασίες και υγρασία, την ώρα που ο νότος και η ανατολική πλευρά της χώρας δοκιμάζονται από τη ζέστη.

Η σύνδεση με την κλιματική αλλαγή

Αν και δεν υπάρχει ακόμη απόλυτη επιστημονική συμφωνία για το αν η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη συχνότητα των ατμοσφαιρικών εμποδισμών, θεωρείται βέβαιο ότι ενισχύει την ένταση των καυσώνων.

Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τη χρήση ορυκτών καυσίμων έχουν ανεβάσει την παγκόσμια θερμοκρασία κατά 1,3°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Αυτή η υψηλότερη βάση εκκίνησης κάνει τα κύματα καύσωνα στην Ευρώπη θερμότερα κατά 2°C έως 4°C, όπως επισημαίνει η Κλερ Μπαρνς, ερευνήτρια του Imperial College του Λονδίνου, με αποτέλεσμα φαινόμενα όπως ο «Εμποδισμός Ωμέγα» να γίνονται αισθητά πιο σφοδρά.